TADŻ MAHAL

Pociąg zwalniał. Założyliśmy plecaki i skierowaliśmy się do wyjścia. Nasza długa 12 h podróż z Varanasi do Agry dobiegała końca. Indyjskie pociągi......... . Podróż w nich to przygoda sama w sobie. W Varanasi pociąg wjechał na peron z 4-godzinnym opóźnieniem. Setki hindusów rzuciło się do w kierunku wejść. My mieliśmy zarezerwowane miejsca - i to sypialne. Indyjska kuszetka od polskiej różni się tym, że w tamtejszym pociągu nie ma przedziałów. Ciekawostką indyjskich pociągów są także kraty w oknach. Gdyby nie one, wielobarwny tłum na każdej stacji próbował by dostać się do pociągu nie tylko drzwiami, ale i oknami.

Gdy co pewien czas pociąg wtacza się na nieco większą stację, podróżni opuszczają go i wychodzą na peron. Na peronie stoją dziesiątki kramów i malutkich barów. Można coś zjeść, coś wypić, a także kupić prowiant na drogę. Potem, gdy pociąg rusza, wszyscy pędem ruszają do drzwi i wskakują do środka. Raz zdarzyło nam się, iż w chwili gdy sprzedawca wydawał nam resztę pociąg ruszył - a według informacji jaką wcześniej nam udzielono miał stać jeszcze 10 minut. Pobiegliśmy za nim, i dosłownie, w ostatniej chwili wskoczyliśmy do środka. Jedno z nas znalazło się w innym wagonie, i dopiero na najbliższej stacji wróciło na swoje miejsce. Rankiem dojechaliśmy do Agry. Podekscytowani spoglądaliśmy na to wielkie miasto. Historia Agry nierozerwalnie związana jest z historią Mogołów.

Mogołowie przybyli do Indii w XVI w. pod wodzą Barbara, lecz dopiero jego wnuk, Akbar Wielki, stworzył prawdziwe imperium. Państwo Mogołów obejmowało większość dzisiejszych Indii (za wyjątkiem południowego końca Półwyspu Dekańskiego), cały dzisiejszy Bangladesz, Pakistan i pół Afganistanu. Rządzący krajem Mogołowie wyznawali islam, muzułmanie stanowili jednak niewielki procent w zdominowanym przez hindusów społeczeństwie. Dlatego musieli prowadzić bardzo rozważną i ostrożną politykę. Sercem olbrzymiego państwa była Agra (licząca już w XVII w. 750 tysięcy mieszkańców), sercem zaś Agry była siedziba Cesarza - Czerwony Fort. Twórca potęgi Mogołów, Akbar, przeniósł wprawdzie stolicę do nowowybudowanego przez siebie Fatehpur Sikri, z czym związana jest dość ciekawa historia. Otóż Akbar, człowiek który posiadał nieograniczoną władzę i olbrzymie bogadztwa, nie miał tego, czego pragnął najbardziej - syna któremu mógłby przekazać swoje imperium. Stosował różne specyfiki zalecane przez lekarzy, ale potomek wciąż się nie rodził. Usłyszał wówczas Akbar o mędrcu Salimie Cziszti żyjącym w pobliżu Agry, i udał się do niego z pieszą pielgrzymką. Salim przepowiedział mu narodziny synów, i wkrótce potem potem żona rzeczywiście powiła mu syna. A był to dopiero pierwszy z trójki synów, którymi zgodnie ze słowami mędrca, Akbara obdarzył los. Szczęśliwy ojciec kazał w miejscu, w którym spotkał mędrca wybudować pałace, świątynie i całe miasto i przeniósł tam swą stolicę. Kilka lat potem Fatehpur Sikri zostało opuszczone z powodu wyschnięcia Źródeł wody, lub, jak głosi legenda, po śmierci mędrca Akbar uznał, że miasto powinno umrzeć wraz z nim. Tak czy inaczej stolica wróciła do Agry, turyści zaś, którzy przybędą do Fatehpur Sikri mogą podziwiać to unikatowe, opuszczone ponad 300 lat temu miasto, z jego wspaniałymi pałacami i świątyniami. Na stojącej w Fatehpur Sikri Bramie Zwycięstwa znajduje się jakże pouczająca inskrypcja "Świat jest mostem, przejdź na drugą stronę, ale nie buduj na nim."

Synowie, tak oczekiwani przez Akbara nie przynieśli mu radości. Żaden z nich nie odziedziczył geniuszu ojca, Dwaj z nich, Murad i Danijal zapili się na śmierć, a Dżachangir, który po śmierci ojca zasiadł na tronie, nie tylko czuł słabość do alkoholu, ale także namiętnie zażywał opium, i jedynie dzięki wyjątkowej sile swego organizmu dożył starości..

Do Agry przybyliśmy tak naprawdę dla jednej tylko budowli, wybudowanej na rozkaz syna i następcy Dżachangira - Szachdżachana. Dla budowli będącej wyrazem jego wielkiego żalu po stracie ukochanej żony - dla Tadż Mahal.

Okoliczności wstąpienia Szachdżachana na tron były niezwykle barwne. Śmierć ojca zastała go w Bidżapur, małym państwie hinduskim na południu Indii. Przeciwnicy Szachdżachana namówili króla Bidżapur do internowania Szachdżachana, gdyż sami chcieli osadzić na tronie innego członka cesarskiej rodziny. Szachdżachan zasymulował więc własną śmierć - najpierw wypił kozią krew, a potem przy atakach wymiotów symulował agonię. Jego ostatnim życzeniem było to, by być pochowanym w ziemi mogołów. Kondukt żałobny uzyskał zgodę władcy Bidżapur na opuszczenie kraju. Wkrótce potem Szachdżachan “ożył” i przejłł pełnie władzy w cesarstwie. U jego boku stała zaś Mumtaz Mahal (czyli “ozdoba pałacu”), którą małżonek uwielbiał ponad wszystko. Szczęście Szachdżachana nie trwało jednak długo. Dnia 7 czerwca 1631r. , podczas porodu 14 dziecka ukochana żona Szachdżachana zmarła. Cesarz pogrążył się w rozpaczy. Potem owładnęła nim jedna idea - wybuduje żonie grobowiec jakiego nie miał nikt przed nią, wielki, piękny i wspaniały. Bez względu na koszty. Taka była geneza powstania Tadż Mahal.

By dostać się do tej budowli z dworca kolejowego, na którym wysiedliśmy, postanowiliśmy wynająć riksze rowerowe. Rozpoczęliśmy więc negocjacje z napotkanymi rikszarzami o cenę. Jakie było nasze zdziwienie, gdy rikszarze, miast długo targować się o cenę, zaproponowali nam przejazd tam i z powrotem za darmo, pod warunkiem, że po drodze wstąpimy do kilku sklepów. Okazało się, że sklepikarze płacą rikszarzom za przywóz turystów do ich sklepów. Oczywiście przystalismy na propozycję rikszarzy.

Jazda rikszą rowerową przez indyjskie miasto jest ekscytująca. Olbrzymi ruch, riksza klucząca pomiędzy samochodami, a czasem wymijająca stojącą czy leżącą na ulicy “świętą” krowę. Ubiory rikszarzy i przechodniów, zapach ulicy, rozgrzane powietrze, stragany przy drogach, odgłosy miasta - wszystko to powodowało, że odczuwaliśmy wszystkimi zmysłami otaczającą nas egzotykę. I byliśmy szczęśliwi. Że udało się nam, trójce jeszcze wówczas studentów, dotrzeć drogą lądową do Indii, przeżyć tyle przygód po drodze, i własnie teraz chłonąć całym sobą atmosferę tego wielkiego kraju. A nasza trzymiesięczna w sumie podróż kosztowała w sumie tak niewiele - wydaliśmy nieco ponad 700 USD.

Jechaliśmy w kierunku Tadż Mahal, zatrzymując się po drodze w sklepikach i dokonując drobnych zakupów. Byliśmy podekscytowani, że za chwilę zobaczymy Tadż, a zarazem lekko zaniepokojeni: Czy rzeczywiście jest tak wspaniały ? Każdy z nas na podstawie lektury wyrobił sobie własne wyobrażenie, lecz jakże często rzeczywistość jest nieco gorsza od naszych oczekiwań. Czy Tadż Mahal im sprosta ? Była tylko jedna możliwość by to sprawdzić - dotrzeć tam.

Rikszarze zatrzymali się przed wejściem do parku.

- Dalej musicie iść pieszo. Lecz pośpieszcie się, bo gdy słońce zachodzi cena wejścia do Tadż Mahal jest wyższa. Będziemy na Was tu czekać - powiedzieli.

Ruszylismy. Po 15 minutach kupilismy bilet i przekroczyliśmy bramę. Przed nami ciągnął się 300-metrowy plac z basenami, w których odbijał się stojący po jego drugiej stronie Tadż Mahal. Oczekiwaliśmy czegoś wspaniałego. To, co ujrzeliśmy było jeszcze wspanialsze. Żaden opis nie odda piękna i uroku tego miejsca. Tadż trzeba zobaczyć. On zachwyca pięknem. Wolno, z nabożną czcią zbliżaliśmy się do grobowca. Z daleka nie wydaje się on tak wielki, lecz gdy podejdzie się bliżej uderza ogrom budowli. Centralną część grobowca stanowi ośmioboczna budowla zwięczona kopułą. Od poziomu ogrodu do złotej iglicy znajdującej się na szczycie kopuły mauzoleum ma aż 74 m wysokości. Na rogach wznoszą się cztery smukłe minarety. Wszystko zbudowane jest z białego marmuru, gdyż w religii muzułmańskiej kolor biały jest kolorem śmierci. Całość tworzy wrażenie niezwykłej lekkości, a zarazem jakiejś bajkowości. Nieco z boku głównej budowli, po obu jej bokach znajdują się zbudowane z czerwonego piaskowca galeryjki i meczet. Wszystko to jest doskonale symetryczne.

Tadż Mahal budowało przez 22 lata ponad 20 tysięcy robotników. Z Radżputanu, odległego od Agry o setki kilometrów, sprowadzano wielkie bryły białego marmuru makrańskiego. Źródłem czerwonego piaskowca była natomiast opuszczona stolica Akbara, Fatehpur Sikri. Wszelkie niezbędne materiały i klejnoty potrzebne do budowy sprowadzano z Tybetu (turkusy), Cejlonu (lapiz-lazula), Rosji (malachity), Bagdadu i Egiptu. By podnieść ciężki marmur na wysokość ponad 70 m. zbudowano rampę o długości 4 km Z całego orientalnego Świata, a także z Europy, Ściągano do Agry najwybitniejszych murarzy, kaligrafów i artystów, którzy poświęcili kilka lat życia na uczynienie z Tadż najwspanialszego grobowca świata. Do dziś trwają spekulację, który z architektów był autorem projektu i kierował pracami. Jedna z legend głosi, że po zakończeniu budowy cesarz rozkazał oślepić i obciąć ręce swemu architektowi, aby nigdy nie powstała budowla dorównująca Tadż Mahal. Nie jest ona jednak prawdziwa , gdyż gdy Tadż został ukończony, Szachdżachan postanowił wybudować drugi, bliźniaczy grobowiec dla siebie. Miał on stanąć po drugiej stronie rzeki i dla odróżnienia od pierwszego, miał być cały zbudowany z czarnego marmuru. Obydwa grobowce miał połączyć most. Swego zamierzenia Szachdżachan nie zdołał zrealizować.

Starzejący się cesarz coraz więcej władzy przekazywał w ręce swego najstarszego i ukochanego syna Dary Szikoha, na co z wzrastającą zazdrością spoglądali młodsi bracia Dary. Gdy rozeszły się plotki o śmierci władcy, trójka młodszych synów Szachdżachana (Augrauzeb, Murad i Szudża) wznieciła bunt Okazało się , że cesarz żyje, było już jednak za późno. Armie trójki braci ruszyły na stolicę. Wojskom cesarskim udało się powstrzymać armie Szudży, zostały jednak rozbite przez połączone siły Murada i Augrauzeba.

Do kolejnej, decydującej bitwy doszło na równinie Samugarh. Wojskami buntowników dowodził faktycznie Augrauzeb - człowiek przebiegły, fanatyczny muzułmanin i okrutnik. Murad ,choć był dzielnym wojownikiem, nie grzeszył bowiem nadmiernym rozumem. Armią cesarską dowodził natomiast Dara Szikoch, tolerancyjny, łagodny, z zadatkami raczej na filozofa niż wojownika. W tej bitwie starły się dwie wizje Indii mongolskich: wizja Augrauzeba z dominują rolą islamu w państwie i prześladowaniami innowierców oraz wizja Dary: równouprawnienia wszystkich religii i braterstwa hindusko-muzułumańskiego.

Obie armie prezentowały się wspaniale: setki słoni bojowych, wielbłądów z zamontowanymi na grzbietach armatkami, zakutych w zbroje jeźdców z Radżastanu (przypominających nieco średniowiecznych europejskich rycerzy); którzy zgodnie ze swym poczuciem honoru mogli albo zwyciężyć, albo zginąć, a nigdy zostać pokonani; tysiące lekkokonnych, piechota i artyleria obsługiwana przez europejskich najemników. W sumie ponad 100 tysięcy ludzi. Początkowo przewaga należała do wojsk cesarskich, jednak w pewnym momencie Dara przesiadł się ze swego słonia na wierzchowca, by poprowadzić szarżę kawalerii (lub, jak chcą kronikarze Augrauzeba, unikając ognia artylerii). Żołnierze cesarscy, widząc słonia Dary pustego, pomyśleli, że wódz zginął i rzucili się do ucieczki. Było po bitwie. Zwycięski Augrauzeb wkroczył do Agry, i po krótkim oblężeniu zdobył Czerwony Fort i uwięził Szachdżachana. Dara uciekł z pola bitwy, i próbował organizować nową armię w zachodniej części imperium. Pokonany, zdradzony i uwięziony został przez Augrauzeba skazany na śmierć (za herezję i odstępstwo od islamu). Augrauzeb rozprawił się też z Muradem (którego podstępnie uwięził) i Szudżą (który długo bronił się w Bengalu, następnie uciekł z Indii i został zamordowany) i został nowym cesarzem . Wywołane przez jego politykę nowe waśnie religijne doprowadziły z czasem do rozpadu państwa mogołów, a kto wie, czy nie leżą także u źródeł obecnego podziału Subkontynentu na hinduskie Indie i muzułmański Pakistan.

Szachdżachan do końca swych dni żył w Czerwonym Forcie w Agrze, w którym uwięził go Augrauzeb. Ponoć często spoglądał na oddalony o dwa kilometry Tadż Mahal. Po swej śmierci Szachdżachan pochowany został u boku żony, i do dziś ciała cesarskiej pary stanowią serce Tadż, bez wątpienia najwspanialszego mauzoleum na świecie.

Pełni wrażeń, zauroczeni pięknem Tadż Mahal, z żalem w sercu i mocnym postanowieniem, że kiedyś tu wrócimy, opuściliśmy mauzoleum. Pod bramą parku spotkaliśmy rikszarzy. Chwiali się na nogach. Byli pijani i palili marihuanę. Wsiedliśmy na riksze . Riksze prowadzone przez pijanych rikszarzy nie jechały może zbyt prosto, ale udało nam się szczęśliwie dotrzeć do restauracji. Po kolacji rikszarze odwieźli nas na dworzec autobusowy, gdzie pożegnaliśmy się z nimi. Czekał już na nas autobus, którym mieliśmy pojechać do Jajpur w Radżastanie, po kolejne przygody.

A co z postanowieniem powrotu? Wypełniło się. Po 3 latach wróciliśmy do Agry by ponownie ujrzeć Tadż Mahal. Znów nas zachwycił. I znów obiecaliśmy sobie, że kiedyś..... .

Przejścia na strony: